Gan đang bị `đầu độc`

Nghìn lẻ một nguyên nhân

Gan được ví như 1 nhà máy lọc và tinh chế với vai trò cốt yếu trong việc gặt đi ra khỏi máu các sản phẩm độc hại sinh ra từ ruột hay nội sinh (do cơ thể tạo ra). Đồng thời, gan chuyển đổi chúng thành những chất mà cơ thể có thể gặt đi dễ dàng. Bên cạnh đó, gan cũng tạo ra mật, một chất dịch màu nâu hơi xanh lục cần thiết cho sự tiêu hóa (đặc biệt là tiêu hóa các loại lipid, dầu mỡ).

Gan cấp thiết là thế, nhưng đôi khi con người lại chưa biết cách bảo vệ nó. Trên thực tế, còn một số quan niệm sai lầm cho rằng, duy nhất bia rượu mới gây chứng nóng gan nguy hại cho gan. Vậy nhưng, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bia rượu và thuốc lá mới chỉ là nguyên do nguy hại đứng thứ hai gây nhiễm bệnh cho gan. Nguyên nhân hàng đầu là do các tác nhân bên ngoài, trong đó, đầu tiên phải kể đến là do siêu vi trùng hay do các virus gây viêm gan như: A, B, C, D, E… Thường gặp và nguy hiểm đặc biệt viêm gan B do virus HBV gây ra, đây là 1 "sát thủ thầm lặng" vì gần như những người bị nhiễm viêm gan b không biết là mình bị nhiễm và có thể vô tình lây lan qua nhiều người bằng nhiều đường khác nhau.

Ngoài ra, gan cũng có thể bị “đầu độc” bởi các loại thuốc kháng sinh để điều trị các bệnh không như nhau như: lao, viêm… hay do sử dụng các loại thực phẩm không an toàn. Bởi gan thực hiện nhiều chức năng cần phải có liên quan tới quá trình tiêu hóa, chuyển hóa, miễn dịch và lưu trữ các chất dinh dưỡng trong cơ thể. Do đó, sử dụng thực phẩm bị ô nhiễm, nguồn gốc không rõ ràng, chứa nhiều hóa chất độc hại, thức ăn đường phố không đảm bảo vệ sinh... là nguyên do “thầm lặng” khiến chức năng gan bị suy giảm. Việc dùng thực phẩm chứa nhiều kim loại nặng như phẩm màu (trong xôi, bánh kem…) hay chế độ thực phẩm dư thừa chất sắt (các loại thịt đỏ…) cũng gây hại cho gan. Một khi gan bị tổn thương thì dễ dẫn tới men gan cao, viêm gan, xơ gan là những bệnh khó tránh khỏi.

Đau bụng dưới có thể là dấu hiệu của bệnh gan

Môi trường bị ô nhiễm cũng là “kẻ thù” của gan. Sống trong môi trường bị ô nhiễm bởi khí thải, chất thải độc hại; làm việc thường phải tiếp xúc với hóa chất, khói thuốc lá…, buộc gan phải “gồng mình” phân giải các chất này. Dưới tác động trong khoảng thời gian dài của các nhân tố ô nhiễm, gan phải hoạt động thường xuyên dẫn đến quá tải, tế bào gan bị tổn thương, chức năng giải độc bị suy giảm.

Giữ cho lá gan khỏe – không khó

BS. CK2 Trần Ngọc Lưu Phương- Trưởng đơn vị Tiêu hóa can thiệp Bệnh viện Nguyễn Tri Phương TP.HCM kể lại 1 trường hợp điển hình sau: Cách đây 10 năm, bác sĩ tiếp nhận điều trị cho 1 bệnh nhân nam bị gan nhiễm mỡ. Đó là 1 người giáo viên trung niên tầm 40 tuổi. Nhận định bệnh sử, bệnh nhân không hiểu mình nhiễm bệnh do đâu bởi ông sống rất điều độ, không bao giờ biết tới bia rượu hay thuốc lá. Ông thực hiện chính sách ăn uống rất vệ sinh và chuẩn mực, bao nhiêu năm nay tập thể dục đều đặn… lối sinh hoạt chỉn chu của 1 nhà mô phạm. Sau nhiều lần trò chuyện, bác sĩ mới “vỡ” ra rằng, gia đình ông giáo có một thói quen rất quen thuộc như nhiều gia đình sống ở thành phố là hay để từng thùng nước ngọt, nước giải khát có đường trong nhà và ông giáo cũng quen uống nước ngọt nhiều hơn uống nước thường, nhất là về mùa hè. Bác sĩ đã cảnh báo bệnh nhân vào thói quen nguy hại này. Nhờ vậy mà hiện giờ, ông giáo đã bước qua tuổi 50 với lá gan hoàn toàn khỏe mạnh.

Cũng theo BS. Trần Ngọc Lưu Phương: Muốn gìn giữ cho gan cách rất tốt nhất là sử dụng các loại thực phẩm có nguồn gốc có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo an toàn vệ sinh. Bên cạnh đó, bạn có thể sử dụng thêm các thực phẩm chức năng có Xuất xứ từ thiên nhiên giúp giải độc và nâng cao cường chức năng gan. Không dùng rượu bia, kể cả là rượu “xịn” hay đắt tiền… bởi có một số người cho rằng chỉ có các loại bia rượu kém chất lượng mới gây hại. Đó là quan niệm sai lầm.

Không những thế, việc dùng thuốc, dù là tây y hay đông y mà không theo chỉ định của bác sĩ cũng là 1 cách “ám sát” gan, đặc biệt các loại kháng sinh, kháng viêm. Rất nhiều người có thói quen nghe lời bạn bè khuyên rằng trước đây cũng bệnh như thế, uống một lần khỏi, lúc mắc bệnh như vậy lại tự động ra hiệu thuốc mua uống.

“Làm thế nào để phát hiện gan của mình có vấn đề 1 cách sớm nhất, kịp thời nhất?”- Để tư vấn câu hỏi trên, BS. Phương cho biết: Ở Việt Nam, viêm gan do virus chiếm tỷ lệ rất cao, do vậy, việc chủng ngừa cho trẻ sơ sinh là việc trước nhất mà bậc làm cha mẹ cần để ý thực hiện. Tối thiểu đến năm 18 tuổi, cần có một lần xét nghiệm tổng quát, trong đó tất nhiên cần kiểm tra chức năng gan nhằm phát hiện sớm các triệu chứng để phòng ngừa. Dù bạn nghĩ rằng cơ thể mình hoàn toàn khỏe mạnh thì tới trước 35- 40 tuổi, bạn cũng cần thêm một lần kiểm tra nữa để đảm bảo cho sức khỏe nói chung và sức khỏe gan nói riêng.